دسته
سايت هاي معتبر اطلاعاتي
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 24287
تعداد نوشته ها : 13
تعداد نظرات : 2
Rss
طراح قالب
حميد احمدي
شغل در زندگی انسان  بنا به برآوردهای سازمان بین‏المللی کار در سطح جهان حدود 3 میلیارد نفر نیروی کار وجود دارد که از میان حدود 30 درصد آنان اشتغال ناقص دارند و بیش از 140 میلیون نفر بیکارند. در این میان سطح بیکاری جوانان به طرز نگران کننده‏ای بالاست و بیش از 2 تا 3 برابر بیکاری بزرگسالان است.روند رو به رشد جمعیت در 3 دهه گذشته بیکاری جوانان را به یکی از مهمترین و اساسی‏ترین معضلات کشورهای مختلف بدل کرده است.از طرفی جوانان به عنوان سرمایه‏ ملی و نیروی اساسی تولید و رشد اقتصادی بدون داشتن شغل مناسب و آینده‏ای روشن در این زمینه با چالشی جدی روبه‏رو خواهند شد.امروزه دسترسی به اشتغال پایدار یکی از نیازهای اساسی جوانان بوده و فراهم کردن بستر مناسب جهت دسترسی به آن یکی ازوظایف اساسی دولت‏ها و خانواده‏ها محسوب می‏شود. در این میان حل مشکل بیکاری در ایران که بیش از یک سوم جمعیت آن را جوانان تشیکل می‏دهند و دسترسی به اشتغال مناسب مهمترین دغدغه جوانان است؛ زیرا بخش عمده‏ای از آنان در آستانه ازدواج و تشکیل زندگی مستقل قرار دارند و بدین ترتیب نیاز به فراهم آوردن شغل مناسب برای آنان اهمیت بیشتری پیدا می‏کند.در این زمینه باید این مسئله را نیز مد نظر قرار داد که شغل پایدار و مناسب موجب استقلال، آرامش روانی و آسایش زندگی افراد جامعه است؛ بنابراین دولت باید تلاش‏های عمده‏ای را در این زمینه انجام دهد.  اشتغال و توسعهتوسعه درهر کشوری به عوامل متعددی بستگی دارد که میزان افراد شاغل آن یکی از این معیارهاست؛ بنابر آماری که سازمان ملل متحد ارائه داده است؛ در سال 2002 بیش از 1050 میلیون انسان در گروه سنی 15 تا 24 سال در جهان زندگی کرده‏اند که 5/48 درصد آنان را زنان جوان تشکیل می‏دهند، در این سال حدود 18 درصد جمعیت جهان را جوانان تشکیل می‏دادند.
در حال حاضر 85 درصد جمعیت جوان در کشورهای در حال توسعه زندگی می‏کنند که 60 درصد آنها درمنطقه آسیا قرار دارند؛ بنابراین توانمندسازی جوانان باید محور اساسی توجه در اقتصاد کشورهای در حال توسعه باشد. البته باید توجه داشت که جمعیت جوان در هر کشور بسته به عوامل جغرافیایی، اجتماعی، اقتصادی و عوامل متعدد دیگر است که بنا بر سن، اندازه، خانوار، نسبت جنسی و نابرابری جنسیتی، فرصت و ساختار طبقات اجتماعی، سهولت دسترسی به تعلیم و تربیت پایه و آموزش مبتنی بر شغل، بود و نبود توان جسمانی و بالاخره سطح توسعه هر کشورخاص مربوط می‏شود. اهمیت شغل شغل اهمیت و ضرورت ویژه‌ای در زندگی انسان دارد و در واقع یکی از تصمیم گیری‌های اساسی و سرنوشت‌ساز برای وی می‌باشد. در گذشته که تنوع مشاغل تا به حد امروزی نبوده است، اغلب انتخاب شغل برای فرزندان به صورت موروثی انجام می‌گرفته است. به عبارتی فرزندان همان شغل پدر را انتخاب کرده و آنرا ادامه می‌دادند.امروزه بنا به دلایل مختلفی کمتر از گذشته این اتفاق می‌افتد و اغلب جوانان در شرایطی قرار می‌گیرند که ناچار به انتخاب شرایط شغلی هستند. البته این امر و خود شرایط شغلی و دلبخواهی بودن آنرا نشان نمی‌دهد. چرا که در موارد زیادی عواملی خاص یک موقعیت شغلی را بر فرد تحمیل می‌کند.با این حال پایه‌های انتخاب شغل و مراحل لازم برای رسیدن به شغل مورد نظر اغلب در سنین پائین‌تر گذاشته می‌شود. افراد با در نظر داشتن عوامل موثر در پایه‌ریزی این مراحل و عوامل دیگر مسیر شغلی خود را هدایت می‌کنند.  شغل آفریننده نظم در زندگی یکی از اساسی ترین اموری که به طور مستقیم با هر فردی در ارتباط می باشد ونیز یکی از عبادات شمرده می شود کار و شغل است.هر فردی در اجتماع شغلی دارد وزندگی خود را بر روال آن شغل وقف می دهد. مردم  نیز نسبت به هر فرد در اجتماع بسته به شغلی که دارد وبر مبنای آن برای فرد شخصیت قائل میشود وهچنین طرز رفتار وبرخورد مردم نیز متفاوت می شود. کار کردن نه تنها برای بدست آوردن وکسب در آمد ونیازهای فردی است بلکه می تواند شادابی وطراوت و انظباط  فرد را در پی داشته باشد وروابط ودوستانه واجتماعی وخدمت به بشریت واعلام پوچ نبودن فرد وعزت واقتدار هر فرد را به دنبال داشته باشد.انسان در هر کاری که دارد برای اینکه در شغل وزندگی اش موفق شود باید برنامه ریزی کاملی در زندگی داشته باشد تا بتواند به اهداف مهم زندگی دست بیابد وبه این ترتیب به تاثیرات مثبت کار در زندگی اش برسد.شغل هر انسانی چه مرد وچه زن در زندگی او ارتباط  مستقیم  وتنگاتنگی دارد. کار کردن باعث می شود انسان به زندگی اش نظم بدهد اگر هر انسانی با هر شغل ومقامی چه کارگر مانند رفتگر وچه آن مدیر ومسئول رتبه بالایی که در پشت میز اداره ای مینشیند اگر درکارش نظم نداشته باشد تمام اصول وبرنامه های کاری او به هم می ریزد .ووقتی انسان به سنی می رسد در قبال خود وخانواده اش احساس مسئولیت می کند واین امر باعث می شود که او وارد عرصه ی کار شود.علاوه بر این مسائلی که گفته شد هر فردی باید برای بدست اوردن نتیجه ی بهتر از کارش وبرای اینکه تاثیر مثبتی در زندگی داشته باشد علاوه بر نظم باید در آمد خود را با خرج وهزینه های زند گی تنظیم نماید.مثلاًیک کارمند ساده نمی تواند به اندازه ی کسی که شغل آزاد ودرامدزا دارد خرج کندوباید هزینه ی زندگی را بر اساس در آمد خود تنظیم کند وبه اتین ترتیب زندگی خود را سر وسامان دهد. استعداد عاملی موثر در انتخاب شغل  استعداد ، عامل مهمی در موفقیت یا عدم موفقیت افراد در مشاغل و رشته‌های انتخابی‌شان است. بدون داشتن استعداد لازم در یک زمینه یا پیشرفتی حاصل نخواهد شد یا روند آن بسیار کند خواهد بود. بر این اساس آگاهی از میزان و نوع استعداد افراد ، کمک شایان توجهی به آنها خواهد کرد تا پیش‌بینی خوبی از آینده انتخاب خود داشته باشند.امروزه برای این منظور آزمون‌های استعداد سنجی وجود دارد که می‌توانند به فرد کمک کنند استعدادهای واقعی خود را شناسایی کنند. برخی اوقات دیده می‌شود که استعداد افراد و شناخت‌های آنها در مورد استعدادهای خود تحت تاثیر احساسات و علائق آنها قرار می‌گیرد. فرد که به زمینه موسیقی علاقمندی شدیدی دارد ممکن است این علاقه را به حساب استعداد خود در زمینه موسیقی قلمداد کند. شناخت استعدادها از ملزومات اساسی انتخاب شغل است.    بررسی علائق به عنوان عامل موثر در انتخاب شغل  علاقه و تمایل انسان در بسیاری از امور زندگی انسان سایه‌گستر است. افراد دوست ندارند به کارها و اموری بپردازند که علاقه و گرایشی به آنها ندارند، چه در مورد کارهای روزمره و چه در مورد شغل و سایر فعالیت‌ها. در واقع علاقه و گرایش در انسان فعال کننده سیستم انگیزش فرد به شمار می‌رود. انسان بدون علاقه به یک زمینه انگیزشی برای انجام فعالیت و در آن زمینه نخواهد داشت. ممکن است برخی افراد تصور کنند زمانی که شروع به فعالیت کردند کم‌کم احساس علاقه و تمایل نیز در آنها به وجود خواهد آمد اما در واقع چنین مساله ابدا قابل پیش‌بینی است. فقدان علاقه اولیه ممکن است افزایش نارضایتی از فعالیت مورد نظر و ناراحتی‌های جانبی آن را موجب شود.  فرصت‌های شغلی به عنوان عامل موثر در انتخاب شغل  در برخی جوامع و از جمله در جامعه تمامی رشته‌های شغلی از فرصت‌های برابری برخوردار نیستند. و در عن حال که بطور کلی فرصت شغلی برای کلیه مشاغل پائین است. اما تفاوت‌هایی بین مشاغل مختلف از این لحاظ وجود دارد. آشنایی با فرصت‌های شغلی شغل انتخابی ، عامل مهمی است که باید مدنظر قرار گیرد. کسی که در زمینه خاصی مهارت می‌بیند و پایه‌ها و مراحل رسیدن به آن شغل را طرح‌ریزی و طی می‌کند، بایست مساله فرصت‌های شغلی را نیز در نظر بگیرید تا از اتلاف وقت و نیروی خود جلوگیری کند.     عوامل اقتصادی به عنوان عامل موثر در انتخاب شغل  میزان بازده و کارآیی یک شغل حائز اهمیت فراوانی است و در واقع هدف عمده انتخاب شغل دستیابی به درآمد حاصل از آن است. بالا بردن بازده و کارآیی اقتصادی برخی مشاغل توجه افراد را به خود جلب می‌کند و موجب گرایش افراد به آن زمینه‌ها می‌گردد.  جایگاه اجتماعی به عنوان عامل موثر در انتخاب شغل  تقریبا تمام افراد تمایل دارند شغلی داشته باشند که از جایگاه اجتماعی خوبی برخوردار باشند. هر چند در عمل بنا به تاثیر عوامل متعدد دیگر ممکن است این تمایل به واقعیت نرسد. اما افرادی که این مساله الویت بیشتری برای آنها دارد منتظر چنین موقعیت‌هایی بوده و با توجه به شرایط فردی خود تلاش می‌کنند چنین شرایطی را برای خود مهیا کنند. توجه و تاکید زیاد به آن عامل ، گاه مشکل بیکاری را برای افراد افزایش می‌دهد. هر چند وقت یکبار رشته‌ها و مشاغلی در جایگاه اجتماعی بالاتری قرار می‌گیرند و موجب جاری شدن خیلی زیادی از افراد به سمت این رشته و مشاغل می‌گردند. آیا از شغل خود راضی هستید؟ هـر کـدام از مـا گاهی اوقات از خود سوال می کنیم که چرا ایـن هـمـه وقـت، انـرژی و تـخـصـص را بـه شـغل فعلی خود اختـصاص داده ایم و بـعد فـکر می کـنـیـم که زمان تغیـیر فرا رسـیـده و شروع می کنیم به ورق زدن صفحات آگهی های اسـتـخدام و در بـعـضـی مـوارد نـیـز به فــکر راه انداختن یک تـجـارت شـخـصـی می افتیم. پیش از اینکه برگه استعفای خـود را امـضـا کنـیـد، بـبـینید کـه آیــا شغل شما به راستی نیازها و احتیاجاتتان را برآورده می سازد یا خیر. همه چیز در شغلها بمسائل مالی محدود نمیشود. رضـایت شغلی بندرت با مسائل مالی ارتباط پیدا می کند،البته باید توجه داشت که میانگین بالای حق الزحمه تحمل شرایط دشوار شغلی را اندکی آسان تر می کند. کارگران نصب پرچم در بزرگراه ها و کارگران شهرداری که با کامیون های زباله جمع کن به پاکیزگی شهر کمک می کنند، وظایف مهمی را به گردن دارند که شاید هیچ یک از ما خواستار انجام چنین اموری نباشیم. آنها به این دلیل شغل خود را رضایت بخش و قابل تحسین تصور می کنند زیرا می دانند که چه نقش مهمی را در جامعه ایفا می کنند.  فرصت های موجود برای پیشرفت و بروز استعدادها در هر اداره و نهادی تاثیر بسزایی در رضایت شغلی کارکنان می گذارد. هر چه فشار کاری کمتر باشد شرایط بهتر می شود. هنگامیکه شرایط برای پیشرفت و به رسمیت شناخته شدن وجود داشته باشد، مقدار معینی فشار کاری قابل تحمل است.  مطابقت کارکنان با شیوه مدیریت و ارزشهای شرکت از دیگر فاکتورهای کلیدی در ایجاد رضایت شغلی است. پاداش های منصفانه، در نظر گرفتن حقوق و مزایای مناسب و آرامش در محیط کار، توانایی اداره کارکنان را برای مدیران افزایش می دهد و به عنوان مشوق هایی برای رسیدن به رضایت شغلی به شمار می روند.   آیا از رفتن به محل کار خود لذت می برید؟ هر روز صبح باید بالاجبار از رخت خواب بیرون آمده و آماده رفتن به محل کار خود شوید. اگر شغل خود را دوست نداشته باشید انجام این کار برای شما غیر ممکن خواهد شد. اگر شب گذشته تا دیروقت بیدار نبوده و به مهمانی هم نرفته باشید ولی هنوز هم با سختی از خواب بلند می شوید شاید در این شرایط مغز و بدن شما بخواهند پیغامی را به شما برسانند. شرایط مناسب شغلی، همکاری خوب تیمی و انجام وظایفی که از آنها لذت می برید، بیدار شدن صبح شما را آسانتر می کنند. احساس مسئولیت پذیری که از طرف کارفرما به شما القا می شود عامل موثرتری برای تشویق شما در رفتن به محل کار محسوب می شود.  آیا انتظارات شما از شغلتان منطقی است؟ اگر هنوز جزء تازه واردها هستید نباید انتظار حقوق و مزایای هیئت مدیره شرکت را داشته باشید. رها کردن شغل به این دلیل که مجبور هستید به سختی کار کنید و وقت آزاد چندانی ندارید، یک کار غیرمسئولانه و نوعی بی تجربگی به حساب می آید. حتی اگر از تحصیلات عالیه برخوردار بوده و به اندازه کافی شور، اشتیاق و انرژی در شما یافت می شود برای پیشرفت و ترقی و بالارفتن از پله های نردبان زندگی شغلی باید خود را نشان دهید و توانایی هایتان را به اثبات برسانید.  رفتارها و توانایی های خود را به طور واقعی تخمین بزنید و به این دلیل که تنها از شغل خود احساس رضایت نمی کنید از کار کردن دست نکشید. بهتر است از منفی بافی دست بکشید. اجازه ندهید تا افکار منفی اطرافیان به ذهن شما نفوذ کند اگر چنین اتفاقی روی دهد شما وارد یک چرخه منفی گرایی می شوید.  آیا شغلتان مشوق و محرک شما در زندگی نیست؟ هر کسی در مقابل تلاش روزانه خود انتظار پاداش دارد. اگر شما احساس می کنید که در کار روزانه خود هیچ گونه کار مفیدی را انجام نمی دهید از مدیریت درخواست واگذاری مسئولیت های بیشتری را بکنید. کارفرمایان زیرک و مقتدر همیشه کارکنان خود را به امتحان کردن وظایف جدید و یادگیری مهارت های تازه تشویق می کنند، حتی اگر امکان اشتباه وجود داشته باشد. از بین کارهایی که از انجام آنها لذت می برید برای انجام وظایف بیشتر پیشنهاد دهید تا توانایی شما برای رسیدن به هدف افزایش پیدا کند. چگونه شغل خود را دوست داشته باشیم؟ یک شعر قدیمی می گوید «اگر نمی توانی با کسی که عاشقش هستی باشی، عاشق کسی باش که با او هستی». این جمله می تواند در مورد شغل شما هم صدق کند. البته این حرف به معنی تحمل کردن شغل و گذراندن روزهای خسته کننده و پرتنش نیست، بلکه به این معناست که شما باید کمی بیشتر کار کنید تا شغل فعلی تان برایتان جالب تر شود. رسیدگی و رفع مشکلات کار فعلی تان اصولاً ساده تر و همراه با ریسک کمتری است تا این که بخواهید دنبال کار جدیدی بگردید و مدتی وقت برای جا افتادن در آن صرف کنید. به محض این که چند تغییر بنیادی در زمینه شغل خود انجام دهید، متوجه می شوید که در حال حاضر، همانجایی هستید که می خواستید. در اینجا 8 راه حل برای بهتر کردن وضعیت موجود به شما پیشنهاد می کنیم : به جای این که بر آنچه انجام می دهید متمرکز شوید، به «چگونه انجام دادن کار» بیندیشید. خیلی ها تصورمی کنند رضایت کامل کاری زمانی به دست می آید که کاری ایده آل داشته باشیم، اما این فرضیه چند اشکال دارد. اول از همه، برای انجام دادن کاری که دوست دارید لازم است شخصی باشید که در این کار بخصوص موفق خواهد بود. دوست داشتن یک شغل دلیل بر مناسب بودن شما برای آن نیست. حالا صفاتی را که در شما موجودند و در پیشبرد شغل رؤیایی تان مفید خواهند بود نام ببرید. ممکن است شما بسیار لایق و مشوق خوبی برای دیگران باشید. خوب، چرا از این صفات در پیشبرد شغل فعلی خود استفاده نکنید؟ این صفات و قابلیت ها کمک می کنند تا در شغل فعلی خود همانقدر موفق شوید که می خواهید در شغل رؤیایی تان موفق باشید.  یک راهنمای خوب در مورد شغلتان پیدا کنید.  در صورتی که تنها کار نمی کنید، این احتمال وجود دارد که در محل کارتان شخصی وجود داشته باشد که مورد احترام شما باشد و شما بتوانید چیزهای زیادی از او بیاموزید. این حالت حتی علی رغم تفاوت های کارتان با یکدیگر می تواند صادق باشد. ممکن است کسی را در خارج از بخش خودتان پیدا کنید؛ در هر حال باید بدانید که یافتن یک حامی یا راهنما به نفع شماست. یک حامی خوب کاری بیش از تقویت روحیه شما انجام خواهد داد. او کسی است که به شما کمک می کند تا به اهداف و شیوه رسیدنتان به آنها نگاهی نقادانه داشته باشید. فکر نکنید که این راهنما لزوماً باید شغل مورد علاقه شما را داشته باشد. بلکه این چگونگی کار انجام دادن اوست که اهمیت دارد. پس مطمئن شوید راهنمایی را انتخاب می کنید که در کارش موفق است و آن را با رضایت انجام می دهد.    استعدادهای خود را در مسیر اهداف شرکت به کار ببرید.  بسیاری از ما خود را در شرایطی می یابیم که در آن از توانایی های ما استفاده نمی شود. اگرشما هم در چنین موقعیتی هستید، سعی کنید راهی را برای ارتباط دادن استعدادهای خود و نیازهای شرکت پیدا کنید. اولین قدم، شناختن این توانایی هاست. بعد باید کمی تحقیق کنید و ببینید شرکت شما در حال حاضر یا در آینده نزدیک به چه چیزی نیاز دارد و شما چگونه می توانید در کسب آن مؤثر باشید؟ سپس می توانید قابلیت ها و پیشنهادات خود را با حوصله به شخص ذی نفع توضیح دهید. طبیعتا به دست آوردن یک نقش جدید که در انجام آن مهارت دارید و در راستای اهداف شرکت هم هست، یک پیوند کامل حرفه ای خواهد بود.  به نقطه ضعف های شغل خود پی ببرید و در رفع آن بکوشید.  در صورتی که قبول کنید کارمند نمونه نیستید (چه کسی هست؟) انجام عملیات بهینه سازی کاری با آرامش بیشتری پیش می رود. همیشه تقصیر را به گردن دیگران انداختن ساده است. برای پایان دادن به این روش، به دنبال مورد خاصی باشید که تصحیح آن موجب می شود کارتان را بهتر انجام دهید؛ رابطه خود را با مدیران و همکاران بهتر کنید یا این که فقط اوضاع را برای خودتان قابل تحمل کنید. مثلاً اگر در یک جلسه چند دقیقه تأخیر داشته اید سعی کنید بعد از این همواره چند دقیقه زودتر برسید. اگر رابطه پر تنشی با رئیس خود دارید، به سهم خود در این مشکل بیندیشید؛ آیا شما به اندازه کافی به خواسته های او توجه کرده اید؟ آیا او را در جریان پیشرفت پروژه خود قرار داده اید؟ یک نقطه ضعف لزوماً به این معنا نیست که شما کار اشتباهی انجام داده باشید، بلکه ممکن است فقط کمبود تجربه یا اعتماد به نفس در کار باشد. مشکل هرچه باشد، سعی در بهبود آن به شما کمک می کند تا از مقام فعلی به مقامی بالاتر برسید. از خودتان قدردانی کنید همانطور که گاهی از قابلیت های شما در مسیر صحیح استفاده نمی شود، زمانی هم ممکن است شما موفق شده باشید توانایی های خود را در مسیر صحیح به کار ببرید، اما آنقدر که انتظار دارید به کوشش شما توجه نشود. در واقع، عدم قدر شناسی کارفرما، دلیل اصلی عدم رضایت شغلی در بسیاری موارد است. اما در بسیاری از موارد هم شما تا زمانی که توانایی خود را به معرض توجه کارفرما یا مدیر خود نگذاشته اید، به این قدردانی دست نخواهید یافت. این کار مهارت زیادی می خواهد اما آموختن آن به نفع شماست. کسانی که در کار خود موفق هستند تمام روز منتظر نمی نشینند تا کسی به دستاوردهای آنها توجه کند و آفرین بگوید، بلکه خودشان موفقیت خود را اعلام می کنند. از آموزش های رایگان ضمن خدمت بهره مند شوید بسیاری از شرکت ها برای پیشبرد مهارت های شغلی کارکنان خود مانند استفاده از کامپیوتر یا موارد دیگر تکنیکی یا مدیریتی، کلاس های گروهی رایگان تشکیل می دهند. حتی اگر به موضوع کلاس ارائه شده برای شغل فعلی خود احتیاج ندارید، به نفع شماست که مهارت های خود را برای دستیابی به موقعیت های دیگر افزایش دهید. اگر شرکت شما چنین امکانی را ارائه نمی کند خودتان در خواست تشکیل کلاس ها را بدهید. شاید باور نکنید که گاهی مدیران تا چه حد در انجام این کار مشتاق و موافق هستند. بخواهید و به دست آورید بیان کردن خواسته هایتان، ساده ترین و مؤثرترین راه برای رسیدن به چیزی است که می خواهید. در بسیاری موارد، مسئله این نیست که مدیریت نمی خواهد چیزی که به آن نیاز دارید، فراهم کند. مسئله این است که آنها فراموش می کنند. چرا که شما تنها مشغله فکری آنها نیستید؛ باید پیشقدم شوید و خواسته های خود را عنوان کنید. به این ترتیب به مدیر خود نیز کمک می کنید. برای خود پروژه های مربوط به کار به وجود آورید برای کسانی که احساس دلزدگی یا سَرخوردگی می کنند، انجام یک کار تازه یا برنامه مفرح در محیط کار می تواند روحیه بهتری به آنها بدهد. بهترین کار این است که قبل از انجام هر کار بزرگی مانند راه اندازی شرکت خودتان، به کارهای کوچک مانند مرتب کردن و تغییر دادن مدل اتاق یا میز کارتان بپردازید. این روش فقط یک نوع مشغولیت موقت برای فرار از فشار کار نیست. شما در حال به دست آوردن مهارت های پر ارزشی هستید که با انجام کارهای ابتکاری کوچک و بزرگ به دست می آید و شما را سرشار از اعتماد به نفس خواهد کرد. کار کردن بر روی موضوعی که به آن علاقه دارید، تمرکز شما را از موضوع بی علاقگی به شغلتان، معطوف به انجام هرچه بیشتر ابتکارات سرگرم کننده برای پیشبرد کار خواهد شد. اگر با به کار بردن این پیشنهادات همچنان هر صبح شنبه را با غصه آغاز می کنید، وقت آن است که به دنبال کار جدیدی باشید. اما این بار خوشحال خواهید بود که تمام کوشش خود را برای کنار آمدن با موقعیت به کار برده اید و در این میان به قابلیت ها و استعدادهای خود بیشتر پی برده اید. این بار با آمادگی بیشتر به سوی کار تازه خواهید رفت. تجزیه و تحلیل شغل تجزیه و تحلیل شغل فرایندی است که از طریق آن ماهیت و ویژگی‌های هر یک از مشاغل در سازمان بررسی می‌گردد و اطلاعات کافی درباره آنها جمع‌آوری و گزارش می‌شود. با تجزیه و تحلیل شغل معلوم می‌شود هر شغل چه وظایفی را شامل می‌شود و برای احراز و انجام شایسته آن چه مهارت‌ها، دانش‌ها و توانایی‌هایی لازم است. بنا به تعریف دیگری تجزیه و تحلیل شغل، شرح خلاصه وظایف و مسئولیت‌های شغل، رابطه آن شغل با مشاغل دیگر، دانش‌ و مهارت‌های لازم برای انجام دادن آن و شرایط کار است.مشاوره شغلی برای دستیابی به شغل مناسبدر گذشته انتخاب مشاغل توسط افراد بسیار متفاوت‌تر از شرایط کنونی بوده است. جوانان خانواده معمولا مشاغل و حرفه خود را به صورت موروثی از پدران خود دریافت می‌کردند و در نتیجه مشاوره شغلی چندان مفهوم و اهمیتی برای آنان نداشت. اما با شروع پیچیده‌تر شدن جوامع ، گسترش یافتن حرفه‌ها و مشاغل متعدد ، تخصصی‌تر شدن حرفه‌ها و احساس نیاز به همخوانی بین توانایی فرد و نوع حرفه ، نیاز مراکز صنعتی و ... به افراد ماهر ، افزایش بی‌رویه جمعیت جوان کشورها و افزایش دانش آموزان و ... زمینه و احساس نیاز بوجود فرآیندی با عنوان راهنمایی شغلی را فراهم ساخت.
بطور کلی آغاز کلی فرآیند مشاوره با کارهای فرانک پارسونز در سالهای 1907 تا 1908 که او را پدر راهنمایی شغلی و حرفه‌ای می دانند در شهر بستون آمریکا بود. البته قبل از پارسونز نیز فعالیتهای پراکنده‌ای در زمینه راهنمایی شغلی و سایر مشاوره‌ها بطور غیر رسمی و بخصوص در مدارس انجام می‌گرفت. پارسونز یک مرکز راهنمایی حرفه‌ای تأسیس کرد. به دنبال آن اولین مجله حرفه‌ای یعنی بولتن حرفه‌ای در سال 1915 میلادی انتشار یافت. در سال 1917 میلادی شرکت فعالانه آمریکا در جنگ جهانی اول ایجاب نمود که آن کشور افراد متخصص را در زمینه‌های گوناگون تربیت و به میدانهای جنگ روانه کند. در آن زمان بالا بودن هوش به عنوان اولین ویژگی برای انتخاب افراد مورد نظر بکار گرفته شد.
در ایران شروع به کار مشاوره به صورت مقدماتی به سالهای 1337 تا 1350 بر می‌گردد که رفته رفته کاملتر شده است. تربیت مشاوران و اعزام آنان به مدارس راهنمایی تحصیلی ، تهیه بروشورهای شغلی و استفاده از فعالیتهای مختلف جهت آشنا سازی دانش آموزان به ویژگیهای خود و مشاغل ، از جمله کارهای انجام گرفته در این زمینه بوده است. علاوه بر اینکه بر اساس اهداف مشاوره شغلی بازپروریهای شغلی و دوره‌های ضمن خدمت برای مشاغل مختلف بوجود آمد، که طی آنها تلاش می‌شد کارآیی و توانایی افراد مشغول در حرفه‌های مختلف را بالا ببرند.  اهمیت مشاوره شغلی شغل و حرفه فرد از آنجایی که بخش عمده‌ای از زندگی او را به خود اختصاص می‌دهد و به عبارتی انسان ساعات زیادی از وقت خود را در محل کار خویش و درگیر حرفه خویش می‌گذراند، اهمیت بسزایی دارد. چنین شرایطی اگر چنانچه با شرایط و تواناییها و علایق فرد همخوانی نداشته باشد، به عدم رضایت شغلی خواهد انجامید. تحقیقات نشان می‌دهد عدم رضایت شغلی یکی از مهمترین مشکلات استرس‌زا در زندگی فرد است که می‌تواند جنبه‌های دیگر زندگی او را تحت تأثیر قرار دهد.
به عنوان مثال فرض کنید فردی را که به شغل خود علاقمند نیست یا تواناییهای لازم برای انجام آن را بطور مفید ندارد‌، خستگی او مسلما بیشتر از فردی خواهد بود که با رضایت و لذت کامل آن شغل را انجام می‌دهد. فرد اول با دامنه‌ای از استرس و خستگی شدید وارد منزل می‌شود و میزان تحمل و مقاومت او در برابر جنبه‌های مختلف زندگی پایینتر از فرد دوم خواهد بود که شغل خود را کامروابخش تلقی می‌کند. علاوه بر تأثیرات فردی مشاوره شغلی ، تأثیرات اجتماعی آن را نیز نباید از نظر دور داشت. کارآیی فرد در حرفه‌ای که به او واگذار شده است بسیار تحت تأثیر توانایی و استعداد و علاقه او به آن شغل دارد. عدم هماهنگی فرد با شرایط شغل کارآیی او را در مسیر اهداف شغلی مرکز ، کارخانه یا مؤسسه پایین خواهد آورد. مؤسسات و مراکز مختلف کاری مایل به بکارگیری افرادی هستند که کارآیی بالاتری داشته باشند.  فرآیند مشاوره شغلی مشاوره شغلی بر طبق نظر پارسونز در سه مرحله اساسی صورت می‌گیرد:

1.     شناسایی کامل تواناییها ، استعدادها ، رغبتها و محدودیتهای فردی؛ این ویژگیها تمام تواناییهای جسمانی ، روانی و محدودیتهای جسمانی و روانی و اجتماعی فرد را در بر می‌گیرد.2.     شناسایی مشاغل متعدد و آگاهی نسبت به عواملی که منجر به موفقیت و رضایت شغلی می‌گردند. در این راستا ویژگی های مختلف هر یک از مشاغل از جنبه های مختلف مالی، اجتماعی و سایر محدودیت ها مورد بررسی قرار می گیرند. برخی مشاغل ویژگیهای خاص خود را دارند که باید مورد توجه قرار گیرند. مثل مسأله شب کاری برای شغل پرستاری و دور بودن از محل زندگی برای مدتهای طولانی برای انجام فعالیتهای باستان شناسی و ... .3.     ایجاد سازش منطقی بین خصوصیات شخصی و شرایط شغلی که به موفقیت و رضایت شغلی می‌انجامد. شغل مورد نظر چه ویژگیها و چه محدودیتهایی دارد؟ چه ویژگیهای فردی را نیاز دارد؟ و چقدر بین این دو دسته ویژگی هماهنگی و همخوانی وجود دارد، سؤالاتی هستند که در جریان مشاوره شغلی به آنها پاسخ داده می‌شود.  زمان اقدام به مشاوره شغلی با توجه به گسترش یافتن مشاوره شغلی و احساس نیاز شدید به آن به صورت برنامه ریزیهای کلی تلاش می‌شود از همان دوران تحصیل گامهای اولیه راهنمایی شغلی برداشته شود. سال اول دبیرستان معمولا زمان رسمی برای شروع آشنا سازی دانش آموزان با مشاغل و حرفه‌های مختلف است که به صورت فعالیتهای کلاسی ، تهیه بروشورهای شغلی ، بازدید از مشاغل مختلف و برگزاری اردوها انجام می‌گیرد و تلاش می‌شود با ارائه اطلاعات کافی به دانش آموزان در مورد مشاغل مختلف و همچنین در نظر گرفتن توان و استعدادهای خود به انتخاب رشته تحصیلی بپردازند.
برای کمک بیشتر به دانش آموزان معمولا از مصاحبه‌ها و مشاوره‌ها و همچنین اجرای آزمونهای مختلف و بویژه آزمون رغبت سنج استفاده می‌شود. مشاور با در نظر گرفتن فعالیت تحصیلی دانش آموز در طول سال و نمرات او در آزمون رغبت سنج و علایق و دیگر تواناییهای او ، اولین گام را برای انتخاب شغل خود در آینده که با انتخاب رشته تحصیلی وی ارتباط نزدیکی دارد بر می‌دارد. البته این مرحله ، مرحله آغاز رسمی ارائه راهنمایی شغلی فرد است. معمولا قبل از این مرحله فرد اطلاعاتی از جامعه و پیرامون خود ، خانواده و سایر نهادها در باب مشاغل مختلف کسب کرده است.
از سوی دیگر مراکز و مؤسسات نیز برای انتخاب کارمندان و شاغلین خود با در نظر گرفتن اهداف و آرمانهایی که دارند و ویژگیهایی که مورد نیاز مشاغل آنهاست در مصاحبه‌های استخدامی خود با بررسی تواناییها و استعدادهای فرد به گزینش افرادی می‌پردازد که خصایص آنها بیشتر از بقیه به اهداف آنها نزدیکتر باشد و همخوانی بیشتری با مشاغل مورد نظر داشته باشد. به عنوان مثال با اینکه سلامت روانی در تمامی مشاغل مد نظر می‌باشد، اما دارا بودن یکسری ویژگیهای روانی در مشاغلی چون خلبانی ضرورت کامل دارد. مثلا زمان واکنش سریع ، پایین بودن استرس و حفظ آرامش روانی.  فرهنگ ملی مشاغل استاندارد و تحلیل شغل استاندارد تحلیل شغل باید برای منحصر کردن ابعاد کفایت‌ها، ویژگیها و معیارهای مهم عملکرد موفقیت‌آمیز شغلی و با هدف مشخص کردن عواملی که باید بررسی شود، انجام شود. نوع و حیطه تحلیل شغل بستگی به هدف ارزیابی، پیچیدگی شغل، آشنائی کافی و مناسب با شغل و شباهت شغل مورد ارزیابی با شغلهایی که قبلاً مورد مطالعه قرارگرفته‌اند، دارد. ابعاد موردنظر همچنین باید ازطریق‌ تحلیل‌چشم‌اندازها، ارزشها، راهبردها یا اهداف سازمان تعیین و مشخص‌ شوند. تحلیل شغل به معنای مشخص کردن اجزاء تشکیل دهنده یک شغل است که شامل شرح وظایف، مسئولیتها، خصوصیات و ویژگیهای لازم برای انجام موفقیت‌آمیز وظایف و مسئولیت‌ها، همچنین بررسی شرایطی است که شغل در آن انجام می‌شود. به عبارت دیگر، تحلیل شغل استاندارد عبارت از مطالعه و بررسی یک شغل به منظور مشخص کردن ماهیت فعالیت‌ها و تعیین شرایط احراز آن شغل از نظر دانش، استعداد، مهارت و ویژگیهای رفتاری و شخصیتی است. به این منظور ضروری است تعریف دقیقی از هر شغل  روی وب‌گاه ارایه شود و نکات مختلف راجع به آن تعیین شود، به ویژه ارتباط شغل با مهارت و ارتباط مهارت با آموزش از آن جمله برای تحلیل شغل باید به  پرسشهای زیر پاسخ داده شود: 1- چه کاری انجام می‌شود؟ 2- کار چگونه انجام می‌شود؟ 3- هدف از انجام کار چیست؟ 4- انجام کار نیاز به چه مهارتها، رفتار و توانایی‌هایی دارد؟ تحلیل شغل, روشی است که امکان کسب اطلاعات لازم در مورد یک شغل خاص به وسیله روشهای متفاوت از قبیل مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه را فراهم می‌کند. در تحلیل شغل اولین مرحله مشخص کردن شرح وظایف و مسئولیتهای یک شغل است که در شرح وظایف باید توضیحات مربوط به وسائل، تجهیزات، مواد و ملزومات مورد نیاز برای انجام کار نیز وجود داشته باشد.تحلیل‌گر با توجه به این اطلاعات می‌تواند خصوصیاتی را که افراد باید برای انتخاب شدن در یک شغل خاص داشته باشند، مشخص نماید. ابعادی که باید در تحلیل شغل مورد توجه قرارگیرند، عبارتند از: 1- تعیین شاخصهای مهارتی شغل2- تعیین گروه شغل (طبقه‌بندی مشاغل براساس طبقه‌بندی بین‌المللی مشاغل)3- تعیین درجات مهارت شغل  (تا ده درجه یا مرحله مهارتی: استادکار، ماهر، درجه یک، درجه دو، درجه سه، مبتدی، مهارت عمومی و غیره )4-  فرآیند انجام کار5-  وسائل مورد نیاز برای انجام کار 6-  مواد لازم7- شرایط استاندارد محیطی در محیط کار یا تعیین توانایی‌های فیزیکی و روانی مورد نیاز شغل، ارگونومی ‌و روانشناسی مشاغل و شرایط کار  (که شامل: زمینه، محیط کار، خطرات، ویژگیهای جسمانی و توانایی ها و رفتارها و غیره می‌شود.)8- عنوان و تعریف دقیق شغل، شرح تکالیف شغلی و چشم‌انداز شغل در ایران  (شامل توانایی‌های مهارتی و انتظارات جامعه از آن شغل و شرایط احراز)9- درجه‌بندی و تعیین سخت و زیان‌آور بودن شغل و میزان کار حداقل و حداکثر در هفته10- نکات ایمنی و بهداشت کار مربوطه و ارایه آگاهی‌های لازم برای متقاضی11- تعیین میانگین، حداقل و حداکثر دستمزد در آن شغل12- تعیین خدمات رفاهی استاندارد ضروری برای آن شغل13- تعیین وضعیت زنان و کودکان در آن شغل14-  دوره‌های آموزشی آن شغل برای طی مراحل و ارتقاء در آن و نیز جزوات آموزشی آن مهارت15-  شیوه‌ برگزاری آزمون‌های استاندارد16-   تاریخچه شغل، تجارب و روند تحول و آینده در آن شغل17-  تعیین درجه فنّاوری شغل 18-  تعیین قوانین حاکم بر آن شغل (مقررات و بخشنامه‌ها)  
دسته ها :
جمعه اول 8 1388